Czym jest dom pogodnej starości i jak wybrać odpowiednie miejsce dla bliskiej osoby

Decyzja o umieszczeniu rodzica lub dziadka w domu opieki należy do najtrudniejszych, z jakimi mierzy się rodzina. Pojęcie domu pogodnej starości brzmi ładnie, ale co tak naprawdę kryje się za tą nazwą i na co zwrócić uwagę przy wyborze?

Dom seniora a dom pogodnej starości – czy to to samo?

W potocznym języku oba określenia funkcjonują wymiennie. Formalnie jednak polskie prawo operuje pojęciem domu pomocy społecznej (DPS) – reguluje to ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Prywatne placówki często celowo unikają nazwy „DPS”, bo kojarzy się ona z przeludnionymi obiektami publicznymi z długimi listami oczekujących.

Dom pogodnej starości to w praktyce nieformalna nazwa prywatnego domu opieki, który ma oferować warunki bliższe domowemu zaciszu niż instytucji. Różnica bywa znaczna – zarówno pod względem komfortu, jak i ceny.

Publiczny DPS kosztuje miesięcznie od kilku do kilkunastu tysięcy złotych, przy czym pensjonariusz płaci nie więcej niż 70% swojego dochodu, a resztę dopłaca gmina lub rodzina. Prywatne placówki to zwykle wydatek od 4 000 do ponad 10 000 zł miesięcznie, bez dopłat ze środków publicznych – chyba że placówka ma podpisaną umowę z samorządem.

Co powinna zapewniać dobra placówka opieki dla seniorów

Lista usług na papierze wygląda wszędzie podobnie. W praktyce diabeł tkwi w szczegółach.

Minimalne wymagania to opieka przez całą dobę, dostęp do pielęgniarki i lekarza, wyżywienie dostosowane do stanu zdrowia mieszkańca oraz pokój z łazienką przystosowaną dla osób z ograniczoną sprawnością. Ale to naprawdę minimum.

Dobra placówka powinna mieć też:

• rehabilitację i fizjoterapię na miejscu – nie dojazdową, która bywa iluzoryczna
• terapię zajęciową prowadzoną regularnie, nie od święta
• przestrzeń na zewnątrz – ogród, taras, możliwość wyjścia na świeże powietrze
• kadrę z udokumentowanymi kwalifikacjami (opiekun medyczny, pielęgniarka z licencją)
• brak barier architektonicznych w całym budynku, nie tylko na parterze

Opieka duszpasterska to dla wielu seniorów aspekt, o którym rodziny zapominają przy wyborze – a dla samego mieszkańca często ma duże znaczenie.

Jak sprawdzić placówkę przed podjęciem decyzji

Nie wystarczy przejrzeć stronę internetową. Prywatne domy opieki podlegają kontroli Wydziału Polityki Społecznej właściwego Urzędu Wojewódzkiego. Rejestr placówek prowadzących działalność bez zezwolenia lub z uchybieniami jest publicznie dostępny – to pierwsze miejsce, które warto sprawdzić.

Wizyta na miejscu to obowiązek. Najlepiej niezapowiedziana albo w porze posiłku – wtedy widać, jak naprawdę wygląda codzienność. Kilka pytań, które warto zadać podczas takiej wizyty:

• ilu opiekunów przypada na jednego mieszkańca w nocy?
• jak wygląda procedura w razie nagłego pogorszenia zdrowia?
• czy placówka ma podpisane umowy z lekarzami specjalistami?
• jak wygląda komunikacja z rodziną mieszkańca?

Brak konkretnych odpowiedzi na te pytania to sygnał ostrzegawczy.

Dom Seniora Bronek w Szelejewie – przykład z Wielkopolski

Dla osób szukających miejsca w regionie Wielkopolski jedną z opcji wartych rozważenia jest prywatna placówka w Szelejewie Drugim. Dom pogodnej starości w tej filii Domu Seniora Bronek stawia na kameralne warunki – pokoje jedno-, dwu- i trzyosobowe, każdy z łazienką. Na miejscu działa własny zakład fizjoterapii, jest ogród, świetlica z tarasem i biblioteka.

Placówka położona jest blisko parku, pałacu i zabytkowego kościoła – co dla seniorów, którzy lubią spacerować, ma swoje znaczenie. Nie jest to lokalizacja w centrum dużego miasta, ale właśnie spokój jest tu atutem, nie wadą.

Prywatna opieka – kto za to płaci i czy można dostać dofinansowanie

To pytanie, które pada niemal zawsze. Prywatna placówka bez statusu DPS nie jest finansowana ze środków publicznych. Całość kosztu pokrywa rodzina lub sam pensjonariusz ze swojej emerytury czy renty.

Ale jest kilka opcji, których wiele rodzin nie zna. Po pierwsze – można starać się o dofinansowanie z Miejskiego lub Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, jeśli placówka spełnia odpowiednie warunki i ma umowę z gminą. Po drugie – ulga rehabilitacyjna w PIT pozwala odliczyć część wydatków poniesionych na opłacenie pobytu osoby niepełnosprawnej w placówce opiekuńczej. Szczegółowe warunki określa art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Choć nie jest to duża kwota w stosunku do całego kosztu opieki, każda ulga się liczy.

Kiedy decyzja o domu opieki jest właściwą decyzją

Rodziny często zbyt długo zwlekają. Opieka nad starszą, chorą osobą w domu bywa wyczerpująca – fizycznie i psychicznie. Wypalenie opiekuna to realny problem, który ostatecznie uderza też w samego seniora.

Dobra placówka nie jest oznaką porzucenia bliskiej osoby. Profesjonalna pielęgnacja, rehabilitacja, towarzystwo innych mieszkańców i stały kontakt z personelem medycznym to warunki, których większość rodzin nie jest w stanie zapewnić samodzielnie – i nie ma w tym nic złego. Brzmi jak truizm, ale wiele osób potrzebuje to usłyszeć.

Sygnały, że warto rozważyć przeniesienie seniora do placówki:

• postępująca demencja wymagająca stałego nadzoru
• częste upadki lub problemy z poruszaniem się
• potrzeba codziennej rehabilitacji lub opieki pielęgniarskiej
• izolacja i brak kontaktów społecznych w warunkach domowych
• przeciążenie opiekuna rodzinnego

Rozmowa z lekarzem prowadzącym to dobry punkt startowy. On najlepiej oceni, jakiego poziomu opieki faktycznie potrzebuje dana osoba.

Artykuł opracowany na podstawie ogólnodostępnych informacji.